گوش دادن فعال یکی از اساسی ترین مهارت های ارتباطی میان فردی است که در موفقیت های شغلی و بهبود کیفیت روابط ما نفش به سزایی دارد . از آنجایی که اغلب ما انسان ها به جای گوش دادن فعال، فقط می شنویم خواندن این مقاله می تواند در جهت افزایش دانش و مهارت گوش دادن  ما کارساز باشد .

گوش دادن در فرایند ارتباط ، به معنای توانایی دریافت و درک صحیح پیام ها است و این توانایی به قدری اهمیت دارد که از آن به عنوان کلید طلایی ارتباطات نام برده می شود  . متاسفانه افرادی که مهارت گوش دادن را به کار نمی برند در چنین شرایطی ممکن است به سادگی پیام های ارسالی از سوی طرف مقابل را اشتباه برداشت کنند و همین موجب بی اثر شدن فرایند ارتباط میان فردی و ایجاد نا امیدی و رنجش در طرف مقابل می شود . اهمیت این مهارت به قدری است که امروزه حتی بسیاری از کارفرمایان مطرح دنیا مهارت گوش دادن را باعث افزایش سطح رضایت مشتریان و بهبود عملکرد کارکنان خود در نتیجه اشتباهات کمتر می دانند  بنابراین جلساتی را برای آموزش این مهارت به کارکنانشان ترتیب داده اند .

به اعتقاد ریچارد برانسون (Richard Branson)، مهارت گوش دادن یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت شرکت هواپیمایی ویرجین آتلانتیک (Virgin Atlantic) بوده است.

 با توجه به اینکه خوب گوش دادن از جمله مهارت‌هایی محسوب می‌شود که در زیربنای تمامی روابط انسانی مثبت قرار دارد، پس به نفع‌ همگی ماست که کمی وقت بگذاریم و مهارت گوش دادن در خودمان پرورش دهیم. 

گوش دادن اساسی‌ترین و قدرتمندترین شیوه‌ی برقراری ارتباط با دیگران است. فقط گوش دهید. شاید مهم‌ترین چیزی که همواره به یکدیگر ارزانی می‌کنیم همین توجه‌مان باشد.

خوشبختانه گوش دادن مهارتی است که با تمرین و تکرار قابل بهبود و یادگیری است  . در این مقاله به شش اصل اساسی و مهم در رابطه با مهارت گوش دادن می پردازیم .باید توجه داشته باشیم که برای یادگیری و بهبود این مهارت تمرین و تکرار مهم ترین اصل است .

شش اصل طلایی برای گوش دادن فعال

۱ – تمركز داشته باشيم و به گوينده توجه كنيم

اولين و مهم‌ترین اصل در گوش دادن مؤثر، داشتن تمركز و توجه به صحبت‌های طرف مقابل است به عبارتي ما بايد تمام ذهن و انرژی خود را برای دریافت و درک پیام‌های کلامی و غیرکلامی طرف مقابل صرف کنیم.

در گوش دادن واقعي و دقيق نه تنها گوش‌های ما، بلكه قلب، ذهن و چشم‌های ما نيز دخالت دارند.لازمه درست شنيدن اين است كه ما به طور موقت از افكار، انتظارت، نگرانی‌ها، پیش‌داوری‌ها و خواسته‌هايمان چشم‌پوشی كنيم البته اين كار بسيار دشوار است مخصوصاً زمانی که ما احساس می‌کنیم می‌توانيم مطالب مهم‌تری را اضافه كنيم و يا نسبت به آنچه طرف مقابلمان می‌گوید کاملاً مخالف باشیم .براي آنكه توجه و ذهنمان را به طور كامل به سخنان فرد ديگري متمركز كنيم و به عبارتي دنيا را از چشمان او ببينيم، بايد به طور موقت افكار و عقايدمان را به حالت تعويق درآوریم و سراپا گوش باشيم.

۲ – نگران پاسخ دادن نباشيم

يكي از بارزترين اشتباهاتي كه اغلب ما، هنگام گوش دادن به صحبت‌های ديگران مرتكب می‌شویم اين است كه به دنبال پاسخ دادن هستيم و دائماً حين شنيدن صحبت‌های طرف مقابل، به نحوه‌ی پاسخ دادنمان فكر می‌کنیم.ما معمولاً احساس می‌کنیم که در گفتگو با دیگران، اگر بعد از صحبت آن‌ها سکوت کنیم و کمی فکر کنیم و سپس پاسخ دهیم، فردی ضعیف یا دوستی بی‌توجه محسوب می‌شویم در حالي كه این چنين نيست. وقتي ما بعد از صحبت كردن طرف مقابل كمي سكوت می‌کنیم و سپس حرف می‌زنیم او احساس می‌کند كه صحبت‌هایش به قدري برايمان مهم و ارزشمند بوده كه ما را به فكر فرو برده است و همين موضوع به اين سادگي باعث ايجاد صميمت بيشتر می‌گردد.

 گوش دادن به منظور پاسخ دادن ميزان درك و يادگيري مطالب را به ميزان قابل توجهي كاهش می‌دهد 

۳سؤال بپرسيم

يكي از ابزارهای قوي و مفيد در گوش دادن مؤثر، سؤال پرسيدن به جا و به موقع می‌باشد. ما با سؤال پرسيدن می‌توانيم اولویت‌های طرف مقابل را شناسايي كنيم. به عنوان مثال چنانچه از صحت و سقم اطلاعات خود نسبت به موضوعات مطرح شده توسط فرد مقابل اطمينان نداريم می‌توانيم به راحتي از او بپرسيم كه: آيا درست فهمیده‌ام؟ و يا آيا منظورت اين است كه …؟سؤال پرسیدن، این اطمینان را به طرف مقابل می‌دهد که به حرف‌هایش گوش می‌دهیم و همچنين باعث می‌شود خودمان دقت و تمرکز بیشتری داشته باشیم؛ اما بايد در نظر داشته باشيم كه سؤالات بی‌ربط نپرسيم چرا كه خود نشان‌دهنده‌ی عدم توجه ما به حرف‌های طرف مقابلمان می باشد 

با پرسیدن سؤالات مرتبط، شنونده علاقه خود را به گوش دادن ابراز می‌کند

۴- از قطع كردن سخن گوينده جدا خودداری كنيم

قطع كردن صحبت ديگران هنگام گفتگو از مخرب‌ترین رفتارهايي است كه ما می‌توانيم انجام دهيم، آثار منفي این‌گونه رفتار به حدي است كه رابطه‌ها را دچار تنش زياد می‌کند و مشكلات كوچك را به مشكلات بزرگ و گاهاً غير قابل حل تبديل می‌نماید. گوينده انتظار دارد كه مورد توجه قرار بگيرد و به حرف‌هایش گوش داده شود زمانی که ما صحبت او را قطع می‌کنیم در واقع او را ناديده گرفته‌ایم و به نوعي به او بی‌احترامی کرده‌ایم و همین باعث ایجاد تنش و گاها قطع ارتباط می گردد

بنابراين تا زماني كه صحبت فرد به پايان نرسيده است از مطرح نمودن هر موضوعي جدا خودداری كنيم.

۵ – به بيان ديگر گفتن

يكي از مهم‌ترین وظايف ما در گوش دادن فعال، ايجاد اين اطمينان در طرف مقابل است كه ما با دقت و علاقه به حرف‌هایش گوش می‌دهیم. 

تكرار حرف‌ها، خلاصه كردن سخنان طرف مقابل، جمله‌بندی‌های متفاوت و به عبارتي به بيان ديگر گفتن يكي از بهترين ابزارها براي القاي چنين حسي است.

دراین روش بهتر است به دو نكته زیر توجه داشته باشيم: نكته اول:قرا نيست ما هر جمله‌ای را كه طرف مقابلمان می‌گوید يك بار ديگر به خودش تحويل دهيم چرا كه اين نوع رفتار حس بسيار بدي در طرف مقابل ايجاد می‌کند. اين نوع رفتار بايد سنجيده و به موقع باشد.نكته دوم:جملات طرف مقابل را زماني خلاصه كنيم كه تقریباً مطمئن هستيم تأیید می‌نماید، هدف ما از اين كار صرفاً ايجاد امنيت ذهني براي مخاطب است نه اينكه اين حس را برايش ايجاد كنيم كه تا به حال به صحبت‌هایش گوش نمی‌دادیم . 

۶ – تشویق‌کننده باشي

عمق گفتگو زماني افزايش می‌یابد كه اطلاعات زيادي بين دو طرف رد و بدل شود از اين رو يكي از تکنیک‌هایی كه می‌توانيم از آن استفاده كنيم تا اطلاعات زيادي را كسب كنيم و گفتگوي عميقي را ايجاد نماييم استفاده از تشویق‌های ضمني است. تشویق‌های ضمني به دو صورت كلامي و غیرکلامی استفاده می‌گردد. تشویق‌های ضمني كلامي:هنگامي كه گفتگويي شكل می‌گیرد می‌توانيم به واسطه­ي عبارات كلامي زير مخاطب را به ادامه بحث تشويق نماييم. بله ، خب، بيشتر برايم بگو، می‌فهمم، اگر می‌شود بيشتر توضيح بده، درست استو البته باید آگاه باشیم که گاهي اثربخشی تشویق‌های غیرکلامی بيشتر است چرا كه ممكن است هنگامي كه از تشویق‌های كلامي استفاده می‌کنیم حواس گوينده پرت شود و ناراحتي ايجاد نمايد، همچنين استفاده مكرر از تشویق‌های كلامي نه تنها تشویق‌کننده نيست بلكه اثر منفي بر روي گوينده می‌گذارد لذا بايد هنگام استفاده از چنين تشویق‌های محتاطانه رفتار نماييم.تشویق‌های غیرکلامی عبارتند از:

  • ارتباط چشمي

اصل مهمي كه در ارتباطات چشمي وجود دارد اين است كه می‌بایست سعي نماييم دقیقاً به همان ميزاني كه طرف مقابل ارتباط چشمي برقرار می‌کند با او ارتباط چشمي داشته باشيم.به عنوان مثال اگر فردي هنگام صحبت كردن با ما كمتر ارتباط چشمي دارد و بيشتر به اطراف نگاه می‌کند، ارتباط چشمي زياد با چنين فردي تأثیر خوبي روي او نداشته و تمركز او را از بين خواهد برد.

 تقليد ارتباط چشمي باعث ايجاد سازگاري بين افراد می‌شود

  • لبخند

معمولاً لبخند زدن حسي خوبي را براي گوينده به وجود می‌آورد اما شرايط خاص خود را دارد. بايد حواسمان باشد كه لبخند زدن بايد كوتاه و به نشانه تأیید و رضايت ما از دريافت پيام از گوينده باشد.

 لبخند ابزاري براي ابراز توجه ما به گوينده است و هنگامي كه با تكان دادن سر همراه باشد قدرت بيشتري خواهد داشت. 

  • نحوه قرار گرفتن

نحوه قرار گرفتن شنونده و گوينده هنگام گفتگو بسيار حائز اهميت است و گوياي نكات بسياري است.مركز ثقل بدن ما به صورت غيرارادي و ناخودآگاه نسبت به افرادي كه به آن‌ها علاقه داريم به سمت جلو می‌باشد و نسبت به افرادي كه دوستشان نداريم يا به ايجاد رابطه با آن‌ها علاقه‌مند نيستيم به سمت عقب می‌باشد. بنابراين براي ايجاد حس خوب در مخاطب هنگام گفتگو چه در حالت ايستاده و چه در حالت نشسته به سمت او متمايل شويم و او را به ادامه صحبت ترغيب كنيم.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *