دانستنی های کوچینگ

کوچینگ عین عبارت Coaching است که از ریشه Couch آمده و ما در زبان فارسی به آن مربی یا مربی‌گری می‌گوییم. اما متأسفانه آنچه در ایران باب شده و اجرا می‌شود؛ مراجعه فرد به شخصی است که تنها یک سری سؤال کلیشه‌ای پرسیده و حرف‌های انگیزشی تکراری می‌زند. به همین خاطر است که افرادی با آشنایی کم، معمولاً نسبت به کوچینگ دید روشنی ندارند و گمان می‌کنند مسئله فقط پرسشگری است. در این نوشته و سطرهای پیش رو، سعی می‌کنیم به‌طور دقیق و علمی، کوچینگ را تشریح کرده و با امور مشابه مقایسه سازیم. در نتیجه، اگر در این وادی مشغول به کارید یا دوست دارید برای خود شرایطی بهتر فراهم آورید؛ همراهی ما تا انتهای این نوشته خالی از لطف نیست.     

مقدمه؛ کوچینگ چیست؟

مختصر و مفید؛ بدون کلی‌گویی کوچینگ عبارت است از:

  • کمک به اشخاص برای پیمودن مسیری که دوست دارند در انتهای آن به هدفی مشخص برسند؛
  • پشتیبانی و کمک به افرادی که دوست دارند شخصیتی (کاری، اجتماعی، خانوادگی و غیره) مخصوص به خود بسازند؛
  • کمک به افرادی که دوست دارند نسبت به خود و توانایی‌هایشان اشراف و شناخت بیشتری پیدا کنند؛
  • همچنین، افزایش قدرت تصمیم‌گیری افراد در بزنگاه و دوراهی‌های سخت.

کوچ کیست؟

همان‌طور که گفته شد کوچ یک مربی است. رشته‌ای ورزشی مثل فوتبال را در نظر بگیرید. مربی پایه با مربی بزرگ‌سال تفاوت دارد. مربی پایه رفتار و ارتباط متمایزی با کودکان، نوجوانان و جوانان برقرار می‌کند. او در جهت شکوفایی استعداد، افزایش انگیزه، نگاه‌داشتن افراد در مسیر صحیح گام می‌زند. کوچ آن رده‌های سنی نیز وظایف مشابهی دارد و درباره مسائل درسی، ارتباط با والدین، دوست‌یابی و غیره نقش ایفا می‌کند. به‌طور مشابه، مربی ورزشی بزرگ‌سال استراتژی کلان می‌چیند. کوچ فردی و حرفه‌ای نیز برای مراجعین خود استراتژی‌های کاری، خانوادگی و عاطفی معین می‌کند.

در این میان، کوچ ناچار است کمی روانشناسی بداند، در حوزه خود متخصص باشد (یک مربی بسکتبال در فوتبال موفق نیست و یک کوچ اقتصادی لزوماً در حوزه عاطفی و زندگی فردی راه به جایی نمی‌برد) و البته اینکه متعهدانه، موفقیت فرد مراجعه‌کننده را بهروزی خود تلقی کند.

به بیان دقیق و خلاصه:

کوچینگ باید ظرفیت و استعداد درونی افراد را به شکل حداکثری آزاد کند تا موفقیت حاصل شود. این کار اما نه با یاد دادن، بلکه با نمایش شیوه یادگرفتن محقق می‌شود.

کوچینگ از کجا آمده است؟

همان‌طور که در بالا اشاره کردیم پیش‌ازاین و به شکل امروزی، کوچینگ محدود به عرصه فوتبال بوده است. یعنی فردی به دلیل تجربه، ویژگی‌های شخصیتی، علم، دنیادیدگی و…، در رشته‌ای مشخص دارای صلاحیت تمرین دادن جوانی با انگیزه می‌شده و از او قهرمان می‌ساخته است. نیازی به تأکید نیست که کار او تنها امور ورزشی و تمرینات فنی نبوده، بلکه تمامی جنبه‌های انگیزشی، استراتژیک، تغذیه، روحی و غیره را در بر داشته.

در سال‌های اخیر اما، با توجه به تغییراتی که جوامع داشته‌اند، نیاز به کوچ و کوچینگ به خصوص در عرصه‌های اقتصادی، کسب‌وکار و زندگی مالی احساس می‌شود. به همین خاطر است که در کشورهای پیشرفته، اینکه فرد برای کاری مخصوص کوچ استخدام کند، همان‌قدر عادی است که شخصی برای درمان بیماری خود به پزشک مراجعه داشته باشد.

برای مثال، در دنیای امروز، اگر من یا شما بخواهیم به هدفی مشخص در شرایط کاری دست پیدا کنیم، ایمن‌ترین راه این است که به یک کوچ کارکشته و حرفه‌ای مراجعه کنیم و ازآنجا در کنار او، پس از شناخت دقیق اهداف، عیارسنجی آن‌ها و طرح برنامه، گام‌به‌گام امور اجرایی را عملی سازیم. این امر به‌طور قطعی، ایمن‌ترین مسیری است که فرد را به هدف تعیین شده خواهد رساند.

نکته فوق‌العاده مهم که باید مد نظر باشد این است که یک کوچ، تنها در حوزه تخصصی و کاری خود صلاحیت دارد و اگر یک نفر اعلام کرد که در تمامی حوزه‌ها و بازه‌های سنی کوچ می‌کند؛ به احتمال زیاد یک جای کارش می‌لنگد.

تفاوت کوچ با مشاور، روانشناس و غیره

علاوه بر اینکه کوچینگ به‌طور عمده با پرسش‌گری صرف اشتباه گرفته می‌شود؛ این امر تخصصی بسیار با تراپی، مشاوره، تمرین دادن و اموری از این دست مخلوط گردیده است. در این قسمت نوشته، به‌طور دقیق تفاوت و تمایز کوچینگ با امور مذکور زیر ذره‌بین قرار می‌گیرند.

  • یک؛ تفاوت کوچینگ با منتورینگ (Mentoring)         

برای افرادی که در مقاطع کارشناسی ارشد یا دکتری تحصیل کرده‌اند، مفهوم منتورینگ تا حدود زیادی شفاف و روشن است. زمانی که شما به فردی متخصص در حوزه کاری دسترسی دارید که نقشِ مدل یا الگو را بازی کرده و ساختار کلی تحقیق و مطالعه را به شما ارائه می‌دهد؛ در واقع دارای منتور هستید. تشابه این حوزه با کوچینگ این است که هر دو بنا دارند به شکلی شما را به هدف نزدیک ساخته و موفقیت را عملی سازند (منتورینگ شامل تمرین، روانشناسی، ظرفیت شناسی و بسیاری دیگر نمی‌شود).

  • دو؛ تفاوت کوچینگ مشاوره (Counseling)

مشاوره در این چارچوب صرفاً به معنی دیدار و صحبت با فردی است که از زندگی شخصی خود رضایت بالایی ندارد. در این حوزه، فرد به مشاور مراجعه کرده و از او مشورت و توصیه طلب می‌کند. همان‌طور که مشاهده می‌شود این امر با کوچینگ همپوشانی بالایی ندارد.

  • سه؛ تفاوت کوچینگ با تراپی (Therapy)

زمانی که مشکل فرد روحی و روانی (psychological) باشد، نیاز به تراپی پیدا می‌کند. در این حالت مراجعه‌کننده صرفاً قصد دارد تا به آرامش روحی رسیده و مشکلات خود را به فراموشی بسپارد. در نتیجه، مسئله هدف‌گذاری، رسیدن به موفقیت و اموری از این دست مطرح نیست. اگر بخواهیم دقیق باشیم، تفاوت کوچینگ با تراپی در این است که تراپی، نیاز روحیِ مقطعی فرد را در نظر گرفته و تلاش می‌کند آن را ارضا نماید. این مهم از طریق تغییر نگرش، دیدگاه و اموری از این دست حاصل می‌شود. اما در کوچینگ، لزوماً خواسته مقطعی مطرح نیست و امر محدود به شرایط روحی و روانی نمی‌شود. از همه مهم‌تر اینکه، کوچینگ اهدافی کاری، شخصی، عاطفی، عشقی، ورزشی، سیاسی و بسیاری دیگر را نیز در بردارد.

  • چهار؛ تفاوت کوچینگ با تمرین (Training)     

در دنیای فرنگ، افرادی هستند به نام trainer که برای رسیدن اشخاص به اهداف مد نظر خود تمرین تدوین می‌کنند. این امر دقیقاً شبیه فردی است که به باشگاه بدن‌سازی مراجعه کرده و برای افزایش یا کاهش وزن برنامه تمرینی دریافت می‌کند. نیازی به تأکید نیست که این حوزه نیز با کوچینگ متفاوت است. زیرا کار کوچ محدود به برنامه دادن نیست و شناخت فردی، مشاوره، روانشناسی، اطمینان حاصل کردن از قابلیت اجرایی برنامه و موارد بسیاری را شامل می‌شود.

  • پنج؛ تفاوت کوچینگ با مشاوره اقتصادی (Consultancy)   

این شیوه مشاوره معمولاً به مدیران مجموعه‌های اقتصادی ارائه می‌شود. اگرچه در نهایت تأثیر آن به سطوح فردی می‌رسد، اما هدف آن افزایش و ارتقای بهره‌وری سازمانی است. تفاوت اصلی این حوزه با کوچینگ فردی، سوای از جامعیت، این است که صرفاً عدد و رقم، اجرا، نظارت و اموری از این دست را در نظر دارد. اما یک کوچ ناچار است به نیروی انسانی، خواسته‌های او، اهداف، شرایط خانوادگی و اموری از این دست توجه ویژه داشته باشد.

  • شش؛ تفاوت کوچینگ با آموزش (Teaching)     

در انتها باید به تفاوت کوچینگ با آموزش بپردازیم. پیش‌ازاین در ابتدای نوشته گفتیم که آموزش، صرفاً یک مسئله علمی یا تجربه فردی را در اختیار دیگران قرار می‌دهد. اما کوچینگ می‌کوشد تا نحوه رسیدن به این نتایج، به کارگیری آن‌ها برای مصارف عملی، شیوه نتیجه‌گیری و اموری از این دست را به شکل مشخص مد نظر قرار دهد. 

کوچینگ فقط پرسشگری نیست!

حالا که به سطرهای پایانی نوشته رسیدیم، بیش از پیش مشخص شد که کوچینگ چیست، چه جنبه‌هایی دارد و چه کسی صلاحیت کوچ بودن را داراست. به بیان دقیق، یک کوچ هم گوش می‌دهد، هم سؤال می‌پرسد، هم چالش ایجاد می‌کند، هم تمرین می‌دهد، هم برنامه می‌نویسد، هم دانش و تجربه منتقل می‌کند و هم رفتار شما را زیر ذره‌بین قرار می‌دهد تا اطمینان حاصل کند در راه رسیدن به هدف نهایی، صحیح و دقیق گام برمی‌دارید.

آنچه ما در بالا نوشتیم، تنها گوشه‌ای از دنیای وسیع کوچینگ را بازتاب می‌دهد. در صورتی که میل به مطالعه دقیق‌تر دارید؛ می‌توانید به لینک‌هایی نظیر  internationalcoachingcommunity.com  مراجعه کرده و بی‌واسطه مطالب دست اول را مشاهده کنید.

  • جمع‌بندی و کلام آخر

ما همواره سعی می‌کنیم در نوشته‌هایمان جنبه‌های علمی و تجربی را در نظر گرفته و با سند و مدرک صحبت کنیم. در نتیجه، همواره می‌توانید روی مطالب قرار داده شده حساب باز کرده و از صحت آن‌ها اطمینان داشته باشید. اما به هر حال، اگر درباره موضوعی سؤال داشتید یا مطلبی ما دانش ذهنی شما همخوانی نداشت، همواره می‌توانید با ما ارتباط گرفته و چالشتان را مطرح کنید.

 

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *